Czy znasz Turyn? - pytal niegdys Nietzsche. To moje ukochane miasto, pelne XVII-wiecznych palacow. Gust dworu i szlachetnie urodzonych nadaje charakter wszystkiemu, arystokratyczny spokoj przenika atmosfere i nie ma tu podupadlych przedmiesc.

Dzis zapchane samochodami ulice Turynu (Torino) nie sa juz co prawda ciche i spokojne, jednak miasto nadal zachwyca eleganckimi barokowymi alejami, wynioslymi palacami, okazalymi kosciolami i wspanialymi zbiorami muzealnymi.

Do powstania turynskich przedmiesc przyczynil sie koncern Fiata (Fabbrica Italiana di Automobili Torino), ktorego wlasciciel, Gianni Agnelli (zmarl w 2003 r.), byl uwazany we Wloszech za bardzo wplywowego czlowieka. Najbardziej widocznym znakiem potegi rodziny Agnellich jest ilosc roznych modeli fiatow jezdzacych po ulicach Turynu i innych wloskich miast.

Turynczycy przywykli do absolutyzmu. Od 1574 r. Turyn byl siedziba ksiazat sabaudzkich, przesladujacych piemonckich protestantow i Zydow, cenzurujacych prase oraz trzymajacych twarda reka arystokracje. Dynastia sabaudzka zyskala tytul krolewski w 1713 r., a kilka lat pozniej zdobyla Sardynie, co zachecilo ja do dalszych podbojow.

Po trwajacych ponad 100 lat starciach zbrojnych z obcymi mocarstwami i zabiegach dyplomatycznych, Karol Emanuel III, obiecujacy „zjesc Wlochy jak karczochy”, sprzymierzyl sie z liberalnym dzialaczem ruchu risorgimento (odradzanie sie) - C.B. Cavourem, ktory sklonil rodzine krolewska do udzielenia poparcia dzialaniom zjednoczeniowym.

W 1860 r. G. Garibaldi przekazal Wiktorowi Emanuelowi Sycylie oraz poludniowe Wlochy i chociaz do zajecia „srodka karczocha” - Rzymu - mialo uplynac jeszcze 10 lat, Wiktor Emanuel II zostal ogloszony krolem Wloch. W 1870 r. stolice przeniesiono do Rzymu, zostawiajac Turyn piemonckiej arystokracji.

Burzuazyjne miasto szybko stalo sie prowincjonalnym zakatkiem, w ktorym 10% mieszkancow pracowalo jako sluzba domowa, a udekorowane zyrandolami, rzezbionym drewnem, freskami i zloceniami turynskie kawiarnie byly niewiele skromniejsze od komnat w palacach sabaudzkich ksiazat.

I wojna swiatowa przyniosla spadek bezrobocia, ale takze glod, co w 1917 r. doprowadzilo do rozruchow, ktore rozszerzyly sie na cale polnocne Wlochy, przyczyniajac sie do ugruntowania pozycji Turynu jako glownego osrodka dzialalnosci zwiazkowej. Na czele strajku okupacyjnego w fabryce Fiata stanal wowczas A. Gramsci, pozniejszy zalozyciel wloskiej partii komunistycznej.

W latach 50. XX w. liczba mieszkancow Turynu wzrosla do 700 tys., glownie z powodu naplywu robotnikow z poludnia kraju. Turynczycy traktowali ich z pogarda. Przybysze zamieszkali w podmiejskich slumsach, dopiero po wielu latach wybudowano dla nich ponure robotnicze osiedle Mirafiori. W latach 60. Fiat zatrudnial juz 130 tys. osob, a 500 tys. bylo w jakis sposob zwiazane firma. Nic wiec dziwnego, ze do miasta przylgnela etykietka „Fiatville”.

Dzisiaj, w zwiazku ze spadkiem zatrudnienia w przemysle motoryzacyjnym, slynna fabryka w Lingotto zostala przeksztalcona w centrum sztuki, a Turyn slynie raczej dzieki projektantom mody (Armani, Valentino, Cerruti i Ungaro).

Symetryczna siatka ulic w barokowym centrum Turynu bardzo ulatwia orientacje. Przy Via Roma, glownej arterii miasta, mozna znalezc sklepy najwiekszych kreatorow mody, wytworne kawiarnie, wspaniale place (m.in. Piazza San Carlo) i prestizowe muzea. Via Roma konczy sie przy malowniczej Piazza Castello, otoczonej krolewskimi palacami. Mozna sie stad udac w kilku kierunkach. Via Pietro Micca prowadzi do eleganckiej dzielnicy handlowej (zamknieta dla ruchu kolowego). Na polnocy rozciaga sie Piazza della Repubblica z fontannami. Na poludniowy zachod, w kierunku rzeki i duzego, ozywiajacego sie wieczorami Parco del Valentino, wioda podniszczone arkady Via Po. Za parkiem jest interesujace Museo dell’Automobile oraz Pinacoteca Giovanni e Marella Agnelli, nowa galeria ze wspanialymi eksponatami z prywatnej kolekcji magnata samochodowego, a wzgorza za rzeka sa usiane utrzymanymi w stylu art déco willami bogatych turynczykow, przyslaniajacymi mauzoleum dynastii sabaudzkiej i Basilica di Superga oraz palac Stupinigi.

Z turynskiego Dworca Glownego - Porta Nuova przy Corso Vittorio Emmanuele II, przy koncu Via Roma - jest niedaleko do centrum i hoteli. Niektore pociagi zatrzymuja sie takze na dworcu Porta Susa, na zachod od centrum, przy Corso Inghilterra, skad juz blisko do glownego dworca autobusowego na rogu Corso Inghilterra i Corso Vittorio Emanuele II - odjezdza stad wiekszosc miedzymiastowych i miedzynarodowych autobusow. Lotnisko Caselle, 15 km na polnoc od miasta, jest polaczone z dworcami Porta Susa i Porta Nuova regularna linia autobusowa. Glowne biuro informacji turystycznej ma siedzibe na rogu Piazza Castello i Via Garibaldi, a filie na dworcu kolejowym oraz w porcie lotniczym. Mozna tam uzyskac szczegolowe informacje, bezplatnie zarezerwowac miejsca w hotelu i kupic karte Torino (14 €), ktora uprawnia do wstepu do 84 muzeow oraz do korzystania z autobusow miejskich przez 48 godzin.

Aby dodac komentarz zaloguj sie. Jesli nie masz konta, zalóz je sobie. Tylko zarejestrowani uzytkownicy moga pisac komentarze.