Zadne z wloskich miast nie fascynuje tak jak Rzym (Roma). Zageszczenie pamiatek minionych czasow jest zdumiewajace. Nawet po miesiacu spedzonym w Rzymie odnosi sie wrazenie, ze zaledwie dotknelo sie jego bogactwa.

Niegdys bylo to centrum wielkiego imperium, potem siedziba papiezy, ktorzy silna reka sprawowali stad wladze nad swoimi posiadlosciami. Dzisiaj tez miejsce to rozni sie od reszty Wloch, jako osrodek zbiurokratyzowanego i rozbudowanego aparatu wladzy, utrzymywanego z pieniedzy wszystkich obywateli.

Za pierwszym pobytem w Rzymie nie mozna zobaczyc wszystkiego i nawet nie ma sensu podejmowac takich prob. Urok miasta polega miedzy innym na tym, ze wiele interesujacych szczegolow odkrywa sie przypadkowo, a dopiero po pewnym czasie wszystkie elementy ukladaja sie w calosc.

Oczywiscie, zwiedzajac miasto w ten sposob, trzeba zrezygnowac z tradycyjnych planow wytyczonych zgodnie z okreslona marszruta, nalezy sie takze liczyc z pewnymi utrudnieniami komunikacyjnymi. Wladze nieustannie zapowiadaja calkowite zamkniecie centrum dla samochodow, na razie jednak panuje tu na ogol nieprawdopodobny tlok. Poruszajac sie na piechote, mozna latwo stracic orientacje wsrod wijacych sie starych ulic, co dla turystow dysponujacych czasem okazuje sie zaleta, niemal wszedzie natrafia sie bowiem na cos interesujacego.

O poczatkach Rzymu opowiada legenda. Rea Sylwia, corka krola Numitora urodzila dwoch synow. Amuliusz, ktory odebral wladze Numitorowi, w obawie przed utrata tronu kazal wrzucic chlopcow do Tybru. Wody wyniosly bliznieta na brzeg, wykarmila je wilczyca, nastepnie przygarnal ich pasterz i nadal im imiona Romulus i Remus. Bracia zostali przywodcami niewielkiej spolecznosci i zalozyli miasto na Wzgorzu Palatynskim. Wkrotce miedzy nimi doszlo do konfliktu - Romulus zabil Remusa i w 753 r. p.n.e. zostal pierwszym wladca miasta, po nim zas rzadzilo jeszcze szesciu monarchow.

Niezaleznie od tego, ile jest prawdy w tej opowiesci, miejsce doskonale nadawalo sie do lokalizacji miasta. Wzgorza Palatynu i Kapitolu zapewnialy bezpieczenstwo. Dzieki pobliskiej Isola Tiberina mozna bylo latwo przekroczyc Tyber, nic wiec dziwnego, ze Rzym stal sie waznym osrodkiem na szlakach handlowych z Etrurii i Kampanii. Krolowie rzadzili do mniej wiecej 507 r. p.n.e., kiedy to lud powstal przeciwko tyranowi Tarkwiniuszowi i utworzyl republike. Miasto rozrastalo sie, podporzadkowujac sobie zamieszkujace okoliczne plemiona. W 146 r. p.n.e., po pokonaniu glownego rywala, Kartaginy, Rzym osiagnal pozycje glownego mocarstwa w basenie Morza Srodziemnego.

15 marca 44 r. p.n.e. Juliusz Cezar, ktory wczesniej oglosil sie dyktatorem, zostal zamordowany przez spiskowcow obawiajacych sie koncentracji wladzy w rekach jednostki. Po okresie zamieszek, w 27 r. p.n.e. powstalo cesarstwo, na ktorego czele stanal Oktawian August, wprowadzajac tym samym Rzym w epoke imperialna. Cesarz wznosil luki, teatry i pomniki z rozmachem godnym stolicy rozrastajacego sie cesarstwa. Za panowania Augusta i jego nastepcow liczba mieszkancow przekroczyla milion. Ludnosc tloczyla sie w kamienicach zwanych insulae; szerzyla sie przestepczosc, a natezenie ruchu ulicznego dorownywalo dzisiejszemu. Byl to jednak okres pokoju i dostatku. Klasy wyzsze plawily sie w luksusach, a granice imperium rozszerzaly sie. Cesarstwo zajmowalo najwiekszy obszar za cesarza Trajana, ktory zmarl w 117 r. n.e.

W 330 r. pierwszy cesarz chrzescijanski, Konstantyn Wielki, przeniosl stolice z Rzymu do Bizancjum, ktore nazwal Konstantynopolem. Rzym przestal pelnic funkcje stolicy swiata. Bogatsi obywatele opuszczali swe siedziby, podazajac w slad za dworem. Najazdy Gotow w 410 r. i Wandalow, okolo 40 lat pozniej, jedynie przyspieszyly upadek. W VI stuleciu zdewastowane, nekane zarazami miasto bylo juz tylko cieniem swej dawnej swietnosci.

W swiecie chrzescijanskim Rzym slynal przede wszystkim jako siedziba papiezy (tutaj w 64 r. poniosl meczenska smierc sw. Piotr, apostol i pierwszy papiez). Po upadku cesarstwa ta rola Rzymu wysunela sie na pierwszy plan. Papiestwo objelo rzadami wieksza czesc Wloch i w zasadzie to wlasnie instytucje koscielne ocalily Rzym od ostatecznego upadku. Grzegorz I (zwany Wielkim) rozsylal po calej Europie misjonarzy gloszacych Dobra Nowine i propagujacych kult relikwii. W efekcie zaczeli przybywac coraz liczniejsi pielgrzymi - wraz z pieniedzmi.

Wraz z rosnaca potega papieza Rzym zyskiwal nowe oblicze. Wznoszono koscioly, odkrywano i konserwowano zabytki z czasow poganskich, sprowadzano artystow, by realizowali zamowienia kolejnych papiezy, sposrod ktorych kazdy pragnal przycmic poprzednikow monumentalnymi budowlami i dzielami sztuki.

W dobie renesansu w Rzymie tworzyli tacy mistrzowie, jak Bramante, Rafael i Michal Aniol. Za panowania Juliusza II i Leona X, gdy miasto znow przezywalo zlote lata jako artystyczna i kulturalna stolica Wloch, powstaly liczne arcydziela - freski Michala Aniola w Kaplicy Sykstynskiej, stanze Rafaela w Palacu Watykanskim oraz piekne budowle, m.in. Villa Farnesina, Palazzo Farnese czy Palazzo Spada, nie mowiac juz o architekturze nowej Bazyliki sw. Piotra i wielu innych kosciolow.

Wiek XVII wywarl najwiekszy wplyw na dzisiejsze oblicze Rzymu. Zapal kontrreformacji sprzyjal wznoszeniu imponujacych swiatyn, takich jak chocby kosciol Il Gesu, ktore mialy pomagac w zwalczaniu sceptycyzmu wyplywajacego z nowych idei religijnych. Za pontyfikatu papieza Pawla V ukonczono Bazylike sw. Piotra.

W XVIII w. nastapil upadek papiestwa jako sily politycznej, czego wyrazem bylo zajecie miasta przez Napoleona w 1798 r. Piusa VI przewieziono bezceremonialnie do Francji jako wieznia, a Napoleon proklamowal republike rzymska, ktora przetrwala do przywrocenia wladzy papieza w 1815 r.

W 1870 r. Garibaldi szturmem zdobyl miasto - byl to ostatni, lecz pod wzgledem symbolicznym najwazniejszy akt w procesie jednoczenia Wloch i natychmiast oglosil je stolica nowego krolestwa, rzadzonego przez Wiktora Emanuela II, a sfere wplywow pozbawionego wladzy Piusa IX, do czasu opracowania zasad koegzystencji, ograniczyl do Watykanu.

Piemonccy wladcy Zjednoczonego Krolestwa rozbudowali Rzym, wytyczajac nowe ulice w samym jego sercu (Via Nazionale, Via del Tritone) i wznoszac pretensjonalne, monumentalne budowle w rodzaju Oltarza Ojczyzny. W 1922 r. Mussolini przejal wladze, a w roku 1929 podpisal z papiezem Piusem XI porozumienie, znane jako pakt lateranski. Watykan zmuszono do zaakceptowania nowego panstwa wloskiego, a w zamian za to zostal uznany za suwerenne, niezalezne od Wloch terytorium, ktorego czescia staly sie takze bazyliki i palace papieskie na terenie Rzymu, do dzis formalnie pozostajace poza panstwem wloskim. Mussolini zburzyl czesc rzymskiego forum i w celach propagandowych rozpoczal rozbudowe futurystycznej dzielnicy, nazwanej EUR.

Po II wojnie swiatowej Wlochy zaslynely jako kraj, w ktorym co kilka miesiecy zmienia sie rzad, a Rzym stal sie symbolem bezwladnosci rzadu, pozostajac w konflikcie zarowno z bogata Polnoca, jak i biednym Poludniem. Mimo to w latach powojennych miasto rozwija sie wspaniale, a liczba ludnosci osiagnela 4 mln. W ostatnich latach XX w. sporo zrobiono, by przygotowac stolice na nadejscie nowego stulecia; obecnie Rzym wyglada lepiej niz kiedykolwiek i wydaje sie, ze nigdy nie bylo lepszej pory na wizyte w nim.

Na planie srodmiescia widac charakterystyczne, wyraznie wydzielone kwatery. Siec ulic tworzacych centro storico zajmuje skrawek ziemi na lewym brzegu Tybru, od wschodu ograniczony przez Via del Corso, a od polnocy i poludnia przez rzeke. Z tego miejsca srodkowy Rzym rozciaga sie na wschod przez Via del Corso w strone glownych ulic handlowych i kretych alejek wokol Schodow Hiszpanskich, az po glowna arterie Via Nazionale; na poludnie w rejon zabytkow starozytnego miasta, a na polnoc do olbrzymich polaci parku Villa Borghese.

Na lewym brzegu rzeki polozony jest Watykan i plac sw. Piotra, a na poludnie od nich Zatybrze. Dzielnica ta nawet w starozytnosci zachowywala odrebnosc w stosunku do „wlasciwego” Rzymu. Dzis jest waznym skupiskiem zycia nocnego w miescie.

W Rzymie sa dwa lotniska - Leonardo da Vinci (znane jako Fiumicino) obsluguje wiekszosc lotow rozkladowych, a na Ciampino laduja samoloty czarterowe lub tanich europejskich przewoznikow. Fiumicino z centrum lacza bezposrednie pociagi dojezdzajace w 30 minut do Termini oraz czesciej kursujace pociagi do dworcow na obrzezach centrum: Trastevere, Ostiense i Tiburtina. Nie ma bezposredniego polaczenia z centrum miasta na Ciampino. Z lotniska co godzina odjezdzaja autobusy do stacji metra Anagina, na koncu linii. Mozna takze wsiasc do autobusu jadacego z lotniska do dworca kolejowego Ciampino (10 min), a tam przesiasc sie na pociag do Termini, (kolejne 20 min).

Przyjezdzajac pociagiem z wiekszosci miast we Wloszech, a takze z innej czesci Europy, wysiada sie w centrum Rzymu, na Stazione Termini, gdzie zbiegaja sie dwie linie metra i liczne trasy autobusowe. W Rzymie sa takze inne dworce kolejowe: z Tiburtiny odjezdzaja niektore pociagi dalekobiezne relacji polnoc-poludnie; niektore pociagi kursujace w Lacjum podstawiane sa na peron Regionali na Stazione Termini (5 minut pieszo od konca zwyklych peronow). Z dworca COTRAL przy Piazzale Flaminio - odjezdzaja pociagi do La Giustiniana (tak zwana linia Roma-Nord).

Do glownych dworcow autobusowych naleza: Ponte Mammolo (autobusy z Tivoli i Subiaco), Lepanto (Cerveteri, obszar Civitavecchia), EUR Fermi (Nettuno, Anzio, poludniowe wybrzeze Lacjum), Anagnina (Castelli Romani) i Saxa Rubra (Viterbo i okolice). Prawie wszystkie wymienione dworce usytuowane sa przy trasach metra. Wyjatkiem jest Saxa Rubra na trasie Roma- Nord i polaczony kursujacymi co 15 minut pociagami ze stacja linii A na Piazzale Flaminio. Autobusy Eurolines spoza Wloch dojezdzaja na Piazza della Repubblica.

Przy wjezdzie do miasta samochodem moga pojawic sie spore problemy. Jadac z polnocy autostrada A1, nalezy wybrac zjazd „Roma-Nord”; z poludnia - zjazd „Roma-Est”. Oba prowadza na obwodnice Grande Raccordo Anulare, polaczona ze wszystkimi glownymi arteriami wiodacymi do centrum.

Po Rzymie, podobnie jak po wiekszosci miast wloskich, nawet duzych, najlepiej poruszac sie na piechote, choc trzeba przyznac, ze siec autobusowa obslugiwana przez ATAC jest niezla - tania, punktualna i na tyle szybka, na ile pozwalaja zatloczone ulice. Sa takze cztery linie tramwajowe. Od 5.30 do 23.30 kursuje metro - z jego dwoch linii korzystaja przede wszystkim mieszkancy przedmiesc, w centrum jest jednak kilka stacji zlokalizowanych dogodnie dla turystow; nalezy do nich Termini - glowny wezel obu linii, a takze stacje przy Koloseum, Piazza Barberini i Schodach Hiszpanskich. Autobusy i metro jezdza mniej wiecej do polnocy, kiedy to zaczynaja kursowac autobusy nocne obslugujace wieksza czesc miasta do 5.00. Bilety (1 €) sa wazne 75 minut od skasowania i pozwalaja na dowolna liczbe przejazdow autobusem i jeden metrem. Mozna rowniez zaopatrzyc sie w karte jednodniowa (4 €), obowiazujaca do polnocy danego dnia lub tygodniowa (16 €).

Biura informacji turystycznej usytuowane sa na lotnisku Fiumicino i dworcu Termini, lecz z powodu duzych kolejek lepiej isc od razu do glownego biura przy Via Parigi 5, pieszo 5 minut od Termini. W kluczowych miejscach centrum dzialaja takze inne punkty informacyjne.

Jest kilka sposobow, dzieki ktorym zwiedzanie najwazniejszych muzeow i zabytkow Rzymu moze stac sie latwiejsze i tansze. Placowki zarzadzane przez wladze miasta - miedzy innymi muzea na Kapitolu, Palazzo Barberini, Palazzo Altemps i Palazzo Massimo - zwiedzac mozna, korzystajac z waznego 5 dni biletu laczonego (15,50 €), do nabycia w kazdym z miejsc, ktorych dotyczy. Mozliwe jest takze zwiedzenie Palazzo Altemps, Palazzo Massimo, Palatynu i Koloseum na podstawie jednego biletu laczonego (12,95 €) sprzedawanego w kazdym z powyzszych miejsc. W niektorych obiektach uczniowie i studenci otrzymuja znizki po okazaniu odpowiedniej legitymacji.

Aby dodac komentarz zaloguj sie. Jesli nie masz konta, zalóz je sobie. Tylko zarejestrowani uzytkownicy moga pisac komentarze.